Een leven met Borderline

Na jaren strijd en twijfelen aan mezelf kreeg ik de diagnose 'Borderline Persoonlijkheidstoornis'. Dat maakt mij niet een ander mens. Maar dat laat mij wel anders naar mijn eigen leven kijken. Met deze blog wil ik je een kijkje laten nemen in de lange weg naar mijn nieuwe leven met Borderline.

Radicale acceptatie

Sinds een aantal weken volg ik Dialectische Gedrags Therapie (DGT). Hierin zit het woord dialectisch wat betekent dat je twee dingen in balans brengt of vergelijkt die erg verschillend of zelfs tegenstrijdig lijken. Je moet het gedrag in je leven veranderen dat meer pijn voor jezelf en anderen veroorzaakt terwijl je tegelijk ook jezelf accepteert zoals je bent. DGT hangt af van acceptatie en verandering.

Om dit te bereiken moet je een aantal vaardigheden ontwikkelen om je leven te veranderen. Eén van die vaardigheden is hoe je het leven aanvaardt oftewel radicale acceptatie.

Radicaal accepteren is een van de moeilijkste vaardigheden omdat het vereist dat je op een andere manier naar jezelf en de wereld kijkt. Het is echter ook de belangrijkste vaardigheid in DGT. Radicale acceptatie betekent dat je iets compleet aanvaardt, zonder het te beoordelen. Radicale acceptatie van het hier en nu houdt in dat je er niet tegen vecht, er boos om wordt, of probeert het te veranderen. Radicaal aanvaarden van het hier en nu betekent dat je erkent dat het huidige moment is wat het is dankzij een lange keten van gebeurtenissen en beslissingen die door jou en andere mensen in het verleden zijn genomen. Mijn copingsgedachte die mij daaraan helpt te herinneren is dan ook: "het is niet anders".

Radicaal accepteren betekent niet dat je opgeeft of eenvoudigweg elke slechte situatie accepteert die je overkomt. Sommige situaties in het leven zijn onrechtvaardig zoals misbruik. Maar voor andere situaties in het leven deel je minstens enige verantwoordelijkheid. Er is een evenwicht tussen wat jij hebt veroorzaakt en wat anderen hebben gecreëerd.

Erkennen van je eigen rol is dus de eerste stap bij radicale acceptatie. Het gevolg is dat het een kans biedt om op een nieuwe manier op die situatie te reageren die minder pijnlijk voor jou en anderen is. 

Wat mij heeft geholpen met radicale acceptatie is om te accepteren dat mijn vriend en ik niet samen zullen wonen en geen gezin zullen vormen. Ik heb me hier heel lang tegen verzet omdat ik verlangde naar het samen delen. Door omstandigheden zit dat er niet in. Ook zal er zal niets gebeuren of veranderen waardoor dit ineens anders zal worden. Ik kan dus kiezen uit twee dingen:

1. Ik beëindig de relatie en het contact en 'wacht' tot ik ooit iemand zal ontmoeten met wie ik eventueel wel kan samenwonen of,

2. Ik accepteer dat ik met deze man nooit zal samenwonen en geniet ondertussen van de dingen die we wel samen doen.

Het eerste heb ik al vele malen geprobeerd. Ik heb de relatie beëindig en al het contact verbroken. Uiteindelijk miste ik hem en de dingen die we samen deden en deelden. Nu na (alweer) een lange onderbreking heb ik mede dankzij de DGT radicaal geaccepteerd dat dit is wat ik van een leven met hem kan verwachten; het is niet anders. Als het me niet (meer) aanstaat zal ik zelf de beslissing moeten nemen en de relatie definitief moeten beëindigen. En als ik dat niet kan....dan is het niet anders!

 

Voetstappen in het zand

Ik droomde eens en zie, ik liep aan 't strand bij lage tij.                    Ik was daar niet alleen, want ook de Heer liep aan mijn zij. 

We liepen samen het leven door, en lieten in het zand,                        een spoor van stappen; twee aan twee, de Heer liep aan mijn hand.

Ik stopte en keek achter mij, en zag mijn levensloop,                         in tijden van geluk en vreugde, van diepe smart en hoop.

Maar als ik het spoor goed bekeek, zag ik langs heel de baan,            daar waar het juist het moeilijkst was, maar 1 paar stappen staan.

Ik zei toen "Heer waarom dan toch? Juist toen ik U nodig had,      juist toen ik zelf geen uitkomst zag, op het zwaarste deel van mijn pad".

De Heer keek toen vol liefde mij aan, en antwoordde op mijn vragen;                                                                                                     "Mijn lieve kind, toen het moeilijk was, toen heb ik jou gedragen".

 

Vallen en opstaan

Het valt niet mee om iedere keer na het vallen weer op te staan. Hoe graag ik ook wil en hoe hard ik ook mijn best doe; de moed en de kracht laten me soms in de steek.

Natuurlijk blijf je niet liggen. Het leven gaat verder, de wereld draait door. Maar ik zou zo graag iemand hebben die mij optilt als ik gevallen ben, die mijn bloeden stopt en een kusje geeft voor de troost.

Ondanks mijn borderline en de bijbehorende problemen blijk ik toch een sterker mens te zijn dan gedacht. Want ook al blijf ik wel eens liggen en zie ik het licht niet meer, uiteindelijk sta ik toch altijd weer op. Soms een beetje blauw, soms een beetje onzeker maar ik ga ervoor.

Ik slik trouw mijn anti-depressie pillen, ga wekelijks naar de DGT-groep en naar mijn indivudele therapeut. Ik maak mijn huiswerk en hou mijn dagboekkaart en eetdagboek bij. Alles bij elkaar al een hele taak op zich.

Daarnaast verzorg ik mijn kinderen, mijn huishouden en sociaal leven. Ik werk, ik sport en ik rijd alle verplichtingen en afspraken van de kinderen en mezelf af. Eigenlijk ren ik dus door het leven heen en ja dan val je zo af en toe. 

Maar na vallen komt opstaan.

 

 

De behandeling van borderline

Het schijnt dat borderline tegenwoordig goed te behandelen is. De diagnose 'borderline persoonlijkheidsstoornis' moet dan wel eerst gesteld worden. Bij mij heeft dat ruim 20 jaar geduurd.

Op mijn 20ste had ik elke week een gesprek met mijn huisarts. Toen het steeds slechter met mij ging kwam ik bij een psycholoog terecht die me doorverwees naar een psychiater. Omdat ik een gevaar voor mezelf was werd ik met spoed opgenomen in het crisiscentrum. Ik moest daar blijven totdat ik onderzocht was door weer een andere psycholoog. Via hem kwam ik in een dagkliniek terecht. Een half jaar lang ging ik 3 dagen per week naar de kliniek waar ik vele therapiën volgde. Daarna werd ik nog lange tijd begeleid door een individuele therapeut. En daarna nog een ander.

Jaren later heb ik nog 3 relatietherapeuten bezocht, cognitieve therapie gevolgd en een wekelijks bezoek aan een familietherapeut gebracht.  Toen mijn depressies steeds zwaarder werden ben ik na het zoveelste bezoek bij de bedrijfsmaatschappelijkwerkster via de huisarts bij PsyQ terecht gekomen.

Na een tweetal gesprekken heb ik 4 keer de Oriënterende Psychotherapiegroep Persoonlijkheidsproblematiek (OPP) gevolgd. Dit is een groep waaruit moet blijken welke therapie het meest geschikt voor je is. Omdat ze na de OPP een vermoeden hadden volgde hierna een onderzoek naar borderline. Toen de diagnose bij mij was gesteld moest ik eerst 8 keer deelnemen aan een pre-treatment groep. Hierin wordt je voorbereidt op de vervolggroep Dialectische gedragstherapie (DGT).

DGT is speciaal ontwikkeld voor mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis. De therapie duurt 1 jaar en bestaat uit wekelijkse groepstraining van 2,5 uur en wekelijkse individuele therapie van 1 uur. In de DGT staan 4 vaardigheden centraal. Iedere trainingszitting wordt geoefend met kernoplettendheid vaardigheden. Dit zijn oefeningen om de aandacht en de concentratie te trainen. Daarnaast is er aandacht voor het tijdig leren herkennen en reguleren van emoties. Verder wordt er geoefend met crisisvaardigheden om te voorkomen dat je schadelijke dingen doet als je in crisis bent. Als laatste bestaat de DGT uit oefenning voor intermenselijke effectiviteit.

In de meeste gevallen kan je daarna goed met je ziekte omgaan. Ik ben nog maar net begonnen maar ik kijk er nu al naar uit.

 

Maskers af

Voor LeLaDi xxx 

Voor jou zet ik mijn masker af, met jou speel ik geen spel.                 Je mag me zien zoals ik ben, maar bang maakt het me wel.                  Voor jou zet ik mijn masker af, en hoop dat je dan ziet.                     Dat ik gewoon een joker ben, die lacht om haar verdriet.

Voor jou zet ik mijn masker af, ik heb geen muren meer.                  Omdat jij net zo kwetsbaar bent, leg ik mijn wapens neer.              Voor jou zet ik mijn masker af, aan jou geef ik me bloot.                    Ik werp mijn ziel en zaligheid, uit liefde in je schoot.

Want niemand hoeft te weten, hoe kwetsbaar en hoe klein.                Hoe angstig en onzeker, ik af en toe kan zijn.                                      Mijn sterkte en mijn zwakte, je krijgt ze allebei.                               Ik wil ze met je delen, wil jij dat ook met mij.

Geen leugen die bescherming biedt, bij mensen zoals jij.                    Jij hebt mijn masker nooit gezien, jij zag alleen maar mij.

Tekst: Han Koorenneef, Muziek: John Ewbank, Zang: Marco Borsato

 

Op zoek naar liefde

Jaren op zoek naar liefde. Eerst van mijn ouders en later bij een partner. Iemand die van mij houdt en er voor mij is. Die samen met mij het leven wilt delen. Maar ook mijn zorgen en vooral mijn 'gekke' gedrag. En dat valt dus niet mee.

Ik heb vriendjes gehad en een aantal serieuze relaties (meerdere keren samengewoond, getrouwd geweest) maar uiteindelijk blijk ik geen 'relatiemateriaal'. De eerste maanden zijn leuk. Je ziet elkaar lang niet iedere dag en als je afspreekt is het eigenlijk altijd gezellig. Maar hoe langer de relatie duurt des te meer ik van mezelf laat zien en dat is nu net mijn 'donkere' kant.

Het is niet zo dat ik mijn donkere kant verborgen probeer te houden. Ik durf er over te praten en geef al snel in het contact aan dat ik die kant heb. Meestal wordt dat weggewoven omdat in eerste instantie niet wordt geloofd dat ik zo kan zijn. En er zullen er maar weinig zijn die weten hoe zwaar het leven uiteindelijk is met een borderliner. De mensen die het dichts bij me staan zijn het 'slachtoffer'. Niet dat ik die mensen bewust pijn doe. Maar die zien mijn gedrag en buien op de meest slechte manier.

Via een test blijkt dat ik 820 gedachten per uur heb. De hele dag door maken mijn hersens overuren. Van kleine onopgemerkte dingen tot wereldproblemen. Achter elkaar door, geen moment rust. Daardoor ben ik ook altijd moe. Ik kom slecht tot rust en inslapen en doorslapen is moeilijk. Als ik in bed lig heb ik minstens een half uur nodig om mijn dag door te akkeren. Als er de volgende dag iets afwijkend is duurt het zeker nog een uur langer. Zodra ik wakker wordt, om wat voor reden dan ook, begin ik al te malen. Daardoor ben ik vaak al vroeg wakker en ga ik direct aan de slag omdat ik zoveel moet.

Ik kan slecht tegen afwijkingen. Ik heb mijn regelmaat hard nodig. Ik plan mijn dagen, weken en maanden en ik raak van slag als het ineens anders moet of gaat. Spontane acties zijn aan mij dan ook niet besteed omdat ik er niet uren over heb kunnen denken of uittekenen in mijn hoofd. Ik visualiseer de dingen om deze op een rijtje te kunnen krijgen. Ook handig om te zorgen dat ik zo min mogelijk vergeet want ik kan daardoor volledig in de war raken.

Mede door mijn drukke gedachten, mijn vermoeidheid en het alles willen laten verlopen zoals ik heb uitgedacht kan ik uit het niets ontploffen. Je moet mij niet storen in mijn rituelen. Helaas ziet een ander niet wanneer dat wel of niet kan. Van mezelf weet ik inmiddels dat ik tijd voor mezelf nodig heb. Vooral bij het thuiskomen want ik moet eerst de dingen doen die ik moet doen. Tijdens het avondeten eis ik rust. Eten is al een probleem en eten onder stress kan ik niet. Uit ervaring blijkt dat ik me eerst terugtrek en heel stil wordt en dan ineens uit elkaar barst. Als de vulkaan eenmaal barst dan is hij niet meer te stoppen. Ik spuw maar door en kan mezelf niet regiseren. Ik kan zo agressief worden dat ik ga gooien met spullen, ga vechten of mezelf pijnigt.

Terugtrekken doe ik op meerdere manieren. Als ik mijn depressieve buien heb doe ik de deur op slot en alle gordijnen dicht. Telefoon neem ik niet meer op en de deur doe ik niet open. Eten en drinken sla ik over en meer dan huilen en slapen doe ik dan niet. Deze depressies kunnen dagen duren. Ik heb daardoor vaak afspraken moeten afzeggen. Zowel sociaal als zakelijk.

Terugtrekken doe ik ook in het 'normale' leven. Tijdens (moeilijke) gesprekken of bij tijd voor mezelf. Het is zo moeilijk om aan te geven wat ik dan wil. De ene keer wil ik getroost of opgevrolijkt worden en de andere keer moet je mij volledig met rust laten, negeren en uit mijn buurt blijven. Kon ik het maar aangeven, wist ik het maar, dat zou zoveel schelen.

Je kan je zo voorstellen dat dit alles mij niet de vrouw maakt waar je je leven mee wilt delen. Tenminste niet op de manier zoals ik dat zelf zo graag zou willen.

Het frusterende voor mij is dat ik de afgelopen 20 jaar van ver ben gekomen. Mijn agressie probeer ik te beperken en mijn onredelijkheid kan ik enigsinds inhouden of aangeven. Meestal te laat maar toch. Hoe dan ook ik ben in die 20 jaar positief veranderd. Maar duidelijk nog lang niet genoeg. Hopelijk is dat omdat ik niet wist wat ik mankeerde en daardoor mezelf ook niet begreep. Hopelijk leer ik snel van mezelf te houden. Dat zou dan eindelijk de liefde zijn die waar ik zo naar op zoek ben.

 

Het ontstaan van borderline

Borderline schijnt gedeeltelijk een erfelijke factor te zijn en kan (verder) ontwikkeld worden in de jeugd door bepaalde (negatieve) ervaringen. Dit is bij mij ook het geval.

Ik ben het zogenaamde 'laatste kans kindje'. Mijn moeder wilde dolgraag kinderen en deed er alles voor (inclusief hormoonbehandelingen) maar voor mijn vader hoefde het allemaal niet. "Kinderen zijn een last dus denk er goed over na"  heeft hij mij ooit gezegd toen ik zelf een gezin wilde stichten. Na 6 jaar proberen besloten mijn ouders het erbij te laten en toen bleek mijn moeder zwanger. Ik was dus voor de helft welkom.

Mijn veel oudere broer vondt het verschrikkelijk dat er een baby kwam want daardoor moesten ze verhuizen naar een groter huis en dat heb ik nog jaren moeten horen. "Door jou raakte ik al mijn vriendjes kwijt."  

Belangrijker is misschien wel het feit dat mijn vader de ongewenste zoon is in een gezin met 2 oudere zussen. Zijn moeder kleineerde en sloeg zijn vader geregeld. Mijn moeder is een buitenechtelijke dochter van een alcolist die altijd vreemdging. Mijn oma heeft hem uiteindelijk de deur gewezen waarna er geen inkomsten meer was in het gezin. Mijn vader heeft dus een liefdeloze jeugd gekend met weinig geld en mijn moeder had alleen haar moeder en geen cent te makken. Niet vreemd dat het resultaat van deze 2 mensen een kind met borderline heeft opgeleverd.

In ons ouderwetse gezin was mijn vader de hardwerkende kostwinner die het beter wilde hebben dan vroeger thuis. Mijn moeder was de huisvrouw en degene die de kinderen opvoedde. Hij was een ongeduldige agressieve man en mijn moeder een depressieve ontevreden vrouw. Als het haar teveel werd ging ze klagen bij mijn vader. Of ze dreigde dingen aan onze vader te vertellen. En dat leverde ons meestal op z'n minst een pak slaag op. Uit schuldgevoel kregen we een week later een veel te duur ongevraagd cadeau. Maar een 'spijt me' hebben we nooit mogen ontvangen.

Ook mijn ouders hadden onderling vreselijke ruzies. Ze schreeuwden naar elkaar en daarbij werden de meest afschuwelijk dingen gezegd. Niet alleen over elkaar maar ook over ons. Na zo'n ruzie spraken mijn ouders 2 weken niet met elkaar en liepen wij op eieren door het huis maar zaten zoveel mogelijk ieder op ons eigen kamertje. Wij zagen de ruzies al van verre aankomen en maakten ons snel uit de voeten maar ook wij kinderen werden niet gespaard. Mijn broer is als kind geregeld 's avonds uit bed gehaald en werd bij hun discussies betrokken. Hij op zijn beurt leefde zich weer fysiek op mij uit. Het vreemde is dat wij onze jeugd allebei anders hebben beleefd en dat we in die tijd nooit samen ten strijde trokken.

Mijn broer neemt het mijn vader kwalijk. Hij was de agressor en degene die ons te pakken nam. Ik neem het echter mijn moeder kwalijk omdat zij vaak (onterecht) bij mijn vader klikte. Hoe dan ook het was thuis ieder voor zich en je probeerde te overleven. In die tijd heb ik ook onbewust automutolatie ontwikkeld. Ik kon uren met mijn hoofd tegen de muur bonken om maar niet hoeven te voelen of te luisteren. Zo lang ik maar fysieke pijn had voelde ik geen hartzeer.

Mijn vroegste herinnering heb ik als 3-jarig meisje. Ik stond in de deuropening en zag dat mijn vader mijn moeder door de slaapkamer heensloeg. Ze wisten niet dat ik daar stond en het enige wat ik kon doen was stil zijn en kijken wat er gebeurde. Deze herinnering heb ik jaren onbewust weggestopt en kwam naar boven toen ik alleen ging wonen op 20-jarige leeftijd. 

Mijn broer was stug, stil en teruggetrokken. En om enigsinds 'sfeer' in huis te brengen was ik de clown. Tijdens de zwijgzame maaltijden die wel met z'n vieren aan 1 tafel werden doorgebracht was ik met verhalen en grapjes de enige die sprak. Maar eten kon ik niet. En daarom werd ik voor straf net zo lang in de badkamer opgesloten todat ik mijn bord leeg had. Tot op de dag van vandaag is eten voor mij een moeilijk punt. Ik lus weinig en beleef geen plezier aan koken. Ik kook voor mijn kinderen en eet een beetje voor de sier mee. Maar als ik alleen ben kook ik helemaal niet en sla ik het eten vaak dagen over.

Ik ben jarenlang geestelijk en lichamelijk mishandeld door mijn ouders. Tot die ene dag dat ik 19 jaar was. Mijn moeder klaagde tegen mijn vader dat ik iets (met gegronde reden) niet had gedaan en mijn vader kwam bij mij verhaal halen. Hij schold me uit en het enige wat ik deed was hem aankijken. Daardoor ging hij door het lint en sloeg mij letterlijk mijn kamer in totdat ik tegen het raam aanklapte. Mijn moeder stond te kijken en deed niets om mij te helpen. Bont en blauw ben ik weggelopen. Toen ik uren later thuiskwam heb ik met mijn opgeheven blauwe hoofd tegen mijn ouders gezegd dat dit de laatste keer was dat zij mij hadden aangeraakt. De volgende keer zou ik terugslaan mijn spullen pakken en nooit meer terugkomen. Niet veel later ben ik gaan samenwonen met mijn beste vriend. Alles om maar niet meer thuis te hoeven wonen. Maar helaas mocht dat niet zo zijn.

Herkenning

Al sinds mijn adolescentie had ik 'last van mezelf'. Als kind voelde ik me niet gewenst, niet begrepen en zat ik in het nauw in ons gezin (vader, moeder en oudere broer). Na jarenlang diverse soorten hulpverleninging te hebben gehad (circa 20 therapeuten gesproken) werd na 20 jaar eindelijk de diagnose bordeline persoonlijkheidsstoornis gesteld.

Mijn gevoel was dubbel. Ik was opgelucht dat HET eindelijk een naam had maar de titel borderline maakte mij bang en verdrietig. Want zoek maar eens op internet en je leest de meest afschuwelijke verhalen over niet functionerende mensen.

Om de bij mij vastgestelde 6 criteria op papier te zien was een 'feest' van herkenning. Dat ik snelle stemmingswisselingen heb en moeite heb om mijn kwaadheid te beheersen was als vroege volwassene al duidelijk evenals automutilatie (zelfbeschadiging) wat ik als kind al toe bleek te passen. Maar waarom ik dat alles deed heb ik nooit begrepen.

Verlatingsangst herkende ik niet op die manier maar het klopt dat ik hunker naar liefde en geborgenheid en ik een liefdesrelatie niet in stand kan houden. Daarintegen kan ik wel vriendschappen in stand houden. Bijna al mijn (vrouwen)vriendschappen duren langer dan mijn liefdesrelaties. En dat heeft o.a. te maken met het feit dat ik geen afwijkende mening durft te uiten in die vriendschappen. Ik ben enorm vergevingsgezind en doe veel om het contact te behouden en te onderhouden. Niet dat ik vriendschappen tegen mijn zin heb maar wel dat ik niet voor mezelf opkom en dus niet mezelf ben en kan zijn.

Hoewel ik mezelf altijd als een pessimist heb beschouwd (het glas is half leeg) vinden buitenstaanders mij een vrolijk mens. Mijn sarcasme wordt als humor gezien maar heeft bij mij een nare bijsmaak en is meer als zelfspot bedoeld. Na jaren 'verzet' omdat ik vond dat ik het zelf moest kunnen, slik ik sinds een half jaar anti-depressie pillen en dat is een wereld van verschil. Ik hekel mezelf nog steeds en ik heb mijn momenten van chronisch gevoel van leegte maar mijn depressieve buien zijn veel oppervlakkiger en duren geen dagen van totale afzondering meer.

Ikzelf vind dat de eerste stap van het aanpakken van je problemen het herkennen en erkennen is. En wat dat betreft heb ik de eerste stappen gezet.

Mijn borderline diagnose

In mijn vorige blog heb ik de 9 criteria van borderline beschreven. Mensen met de diagnose borderline moeten aan 5 of meer van de 9 criteria voldoen. Voordat de diagnose kan worden gesteld moeten eerst een aantal test worden ondergaan en vele vragenlijsten worden ingevuld.

Bij mij werden 6 van de 9 criteria vastgesteld, namelijk:

1. verlatingsangst;

2. instabiele intense relaties (m.b.t. overmatig idealiseren en kleineren);

3. automutilatie;

4. plotselinge stemmingswisselingen;

5. een chronisch gevoel van leegte;

6. moeite om kwaadheid te beheersen.

Daarnaast zijn er 2 afhankelijke trekken geconstateerd:

1. heeft anderen nodig om belangrijke beslissingen te nemen en

2. durft geen afwijkende mening te uiten.

Ook voldoe ik aan 2 criteria van de depressieve persoonlijkheidsstoornis:

1. hekelt zichtzelf sterk en

2. is pessimistisch.

Zo'n goede score had ik op school nooit :-)

Symptomen borderline

Volgens de criteria kan de diagnose worden gesteld wanneer sprake is van een diepgaand patroon van instabiliteit in intermenselijke relaties, zelfbeel en emoties en van duidelijke impulsiviteit.

Mensen met borderline voldoen aan 5 of meer van de volgende 9 criteria:

1. Krampachtig proberen te voorkomen om feitelijk of vermeend in de steek te worden gelaten.

2. Een patroon van instabiele en ionetense relaties met anderen, gekenmerkt door wisselingen tussen overmatig idealiseren en kleineren (extreem zwart-wit denken, iemand is geweldig of waardeloos).

3. Indentiteitsstoornis: aanhoudend wisselend zelfbeeld of zelfgevoel.

4. Impulsiviteit met negatieve gevolgen voor zichzelf op minstens 2 gebieden. Bijvoorbeeld: geldverspilling, veel wisselende seksuele contacten, middelenmisbruik, roekeloos rijgedrag, vreetbuien.

5. Terugkerende pogingen tot zelfdoding, gestes of dreigingen, of zelfverwonding.

6. Sterk wisselende stemmingen, als reactie op gebeurtenissen. Dit kan leiden tot periodes van intense somberheid, prikkelbaarheid of angst, meestal enkele uren durend en slechts zelden langer dan een paar dagen.

7. Een chronisch gevoel van leegte.

8. Inadequate, intense woede of moeite boosheid te beheersen. Dit uit zich in driftbuien aanhoudende woede of herhaaldelijke vechtpartijen.

9. Voorbijgaande, aan stress gebonden pranoïde ideeën of ernstige dissociatieve verschijnselen.

Daarnaast dient ook voldaan te zijn aan de algemene diagnostische criteria voor een persoonlijkheidsstoornis:

a. Een duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen die duidelijk afwijken van de verwachtingen binnen de cultuur van de betrokkene.

b. Het duurzame patroon is star en uit zich op een breed terrein van persoonlijke sociale situaties.

c. Het leidt in behoorlijke mate tot lijden of beperkingen in het sociaal en beroepsmatig functioneren, of het functioneren op andere belangrijke terreinen.

d. Het is stabiel en van lange duur en het begin kan worden teruggevoerd naar ten minste de adolescentie of de vroege volwassenheid.

e. Het patroon is niet toe te schrijven aan een andere psychische stoornis of de gevolgen daarvan.

Borderline en sarcasme

Eén van de vele dingen die bij een borderliner hoort is wel sarcasme en zelfspot. En deze zwarte humor is ook iets wat je op de been houdt en moeilijke onderwerpen c.q. momenten net even een losse draai kan geven. Een bekende afleidingsmanoeuvre.

Eén van de favorieten van mijn groep is het liedje van Brigitte Kaandorp: Ik heb een heel zwaar leven! Dit nummer tovert tenminste een glimlach rond je mond.


http://www.youtube.com/watch?v=JLNvBvJ-F00